Steeds meer gedetineerden in onwettig verblijf rechtstreeks teruggestuurd vanuit gevangenis

Publicatiedatum

Auteur

Nicole de Moor

Deel dit artikel

Staatssecretaris voor asiel en migratie Nicole de Moor en minister van justitie Paul Van Tigchelt, bezochten vandaag de gevangenis van Beveren. Terugkeerbegeleiders volgen gedetineerden in onwettig verblijf op.  Die laatsten moeten wanneer ze vrijkomen zo snel mogelijk worden teruggestuurd naar hun land van herkomst.

Het aantal terugkeerbegeleiders werd met 16 opgedreven tot 21. Zij werken in alle Belgische gevangenissen. In het begin van deze legislatuur waren zij slechts met 5. In totaal voerden zij het afgelopen jaar 4.895 gesprekken. Met haar aanklampend terugkeerbeleid zet de Moor sterk in op terugkeerbegeleiding. Naast een netwerk van terugkeerbegeleiding voor mensen in onwettig verblijf verspreid over het land, werd in samenwerking met justitie flink geïnvesteerd in meer terugkeerbegeleiding in de gevangenissen.

Nicole de Moor: “Wie niet in ons land mag zijn moet terugkeren en dat geldt zeker voor wie criminele feiten heeft gepleegd. Door de inzet van terugkeerbegeleiders in de gevangenissen in goede samenwerking met justitie, slagen we erin om meer gevangenen zonder wettig verblijf wanneer ze vrijkomen meteen vanuit de gevangenis terug te sturen. Zo moeten zij niet meer passeren via een gesloten centrum en kunnen we de terugkeer sneller organiseren.”

Paul Van Tigchelt: “Een effectief terugkeerbeleid van gedetineerden zonder recht op verblijf bekom je door Justitie goed te laten samenwerken met de Dienst Vreemdelingenzaken, informatie snel uit te wisselen en een proactieve houding aan te nemen bij elk potentieel terugkeerdossier. Op deze zaken hebben we de afgelopen tijd hard ingezet. Samen met de aanwerving van de vele extra terugkeercoaches begint dit steeds meer te lonen.”

Op dag 1 wanneer een vreemdeling in de gevangenis wordt opgesloten start de Dienst Vreemdelingenzaken het dossier op. DVZ gaat geval per geval het verblijfsstatuut van de vreemdeling na en bekijkt welke formaliteiten moeten vervuld worden om iemand terug te sturen wanneer deze vrij zal komen.

De terugkeerbegeleiders in de gevangenissen volgen gedetineerden in onwettig verblijf individueel op. Ze trachten de gedetineerden te overtuigen samen te werken met de DVZ in het kader van de identificatie en de terugkeer. Ook bij de terugkeer van gedetineerden helpt het als zij inzien dat hun toekomst in hun herkomstland ligt. Ambassades en consulaten van herkomstlanden verlenen bovendien betere medewerking wanneer de gedetineerde zelf aangeeft mee te willen werken aan terugkeer. Terugkeerbegeleiders stellen vast dat waar zij vroeger vaak het eerste contact moesten leggen met gedetineerden, gedetineerden nu vaker zelf de eerste stap zetten om een terugkeerbegeleider te zien. Die begeleiding werpt dus haar vruchten af om gedetineerden terug te sturen.

Steeds vaker worden gedetineerden rechtstreeks vanuit de gevangenis teruggestuurd, zonder tussenstap in een gesloten centrum. In 2023 gebeurde die rechtstreekse terugkeer vanuit de gevangenis voor 875 gedetineerden of 61 procent van de gevallen. In 2018 ging dat nog om 54 procent van de gevallen. Naast een rechtstreekse terugkeer, was vorig jaar in 180 gevallen (13%) één overnachting in een gesloten centrum voldoende (bv. dichter bij de luchthaven voor vertrek).

In 2023 zijn er in totaal 1.428 mensen zonder papieren wanneer ze vrijkomen teruggestuurd. Dat zijn er iets minder dan in 2022 (1.511), aangezien er minder kortgestraften vrijkwamen als gevolg van nieuwe wetgeving. De verwachting is dat dat effect tijdelijk is en de terugkeer de komende tijd opnieuw verder zal toenemen.

De belangrijkste nationaliteiten die werden teruggestuurd zijn Albanezen, Marokkanen en Roemenen.

In het wetsontwerp ‘aanklampend terugkeerbeleid’ dat de Kamercommissie Binnenlandse Zaken vorige week in tweede lezing goedkeurde, voert de Moor een medewerkingsplicht voor terugkeer in. Die medewerkingsplicht houdt onder meer in dat wie het land moet verlaten, moet meewerken aan de terugkeerbegeleiding. Daarnaast wordt gewerkt aan de bouw van een nieuw vertrekcentrum in Steenokkerzeel en drie nieuwe gesloten terugkeercentra in Zandvliet, Jumet en Jabbeke.

Ook het Wetboek gecontroleerde migratie dat de Moor verder in de regering zal bespreken, bevat maatregelen om terugkeerprocedures te verbeteren. Zo wordt het voortdurend in- en uitreizen van overlastplegers en kleine criminelen uit andere EU-landen tegengegaan. Wanneer zij voortaan een bevel krijgen om het land te verlaten, zal dat bevel blijven gelden als zij kort daarna willen terugkomen. Zo kunnen zij sneller opnieuw verwijderd worden.

Blijf op de hoogte

Ook in het gemeenschappelijk visumbeleid hebben we een sterker Europa nodig.

"Het migratiebeleid is niet af. Het is tijd om de focus te leggen op maatregelen die het Europees Asiel- en Migratiepact beter zullen doen werken. Ook in het gemeenschappelijk visumbeleid hebben we een sterker Europa nodig." Dat verklaarde staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Nicole de Moor, na afloop van de Raad voor Europese ministers bevoegd voor migratie in Luxemburg.

Verlenging tijdelijke bescherming Oekraïners tot maart 2026

De tijdelijke bescherming voor Oekraïners wordt voor een jaar verlengd. Dat bevestigde staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Nicole de Moor, na afloop van de Raad voor Europese ministers bevoegd voor migratie in Luxemburg. De Europese Commissie lanceerde het voorstel om de tijdelijke bescherming te verlengen en de Raad, de ministers van de EU-lidstaten, gingen hier vandaag mee akkoord. Deze loopt nu tot maart 2026.

Terugkeer naar Marokko verdubbeld, dit jaar al 119 personen gedwongen teruggestuurd

In de eerste vijf maanden van dit jaar werden 119 Marokkanen in onwettig verblijf gedwongen teruggestuurd. Dat is meer dan het dubbelde van dezelfde periode vorig jaar, toen 55 personen werden teruggestuurd. De vernieuwde samenwerking met Marokko werpt zijn vruchten af. Dankzij het aanklampend terugkeerbeleid, beschikt ook ons land over extra capaciteit voor terugkeer.